Ένα αναλυτικό πλαίσιο έξι σημείων για τις εγγυήσεις ασφάλειας που δηλώνουν έτοιμοι να παράσχουν στην Ουκρανία, με την υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών, έδωσαν στη δημοσιότητα τη Δευτέρα Ευρωπαίοι ηγέτες με κοινή τους δήλωση, έπειτα από συνομιλίες υψηλού επιπέδου στο Βερολίνο. Το κείμενο περιγράφει δεσμεύσεις που εκτείνονται από τη διαρκή στρατιωτική στήριξη και τη συγκρότηση πολυεθνικής δύναμης υπό ευρωπαϊκή ηγεσία έως έναν μηχανισμό παρακολούθησης της κατάπαυσης του πυρός υπό τις ΗΠΑ, νομικά δεσμευτικές υποχρεώσεις ασφάλειας, τη μακροπρόθεσμη οικονομική ανασυγκρότηση και την ισχυρή στήριξη της ευρωπαϊκής πορείας της Ουκρανίας.
Κομβικό στοιχείο της δήλωσης αποτελεί η πρόβλεψη για νομικά δεσμευτική υποχρέωση αντίδρασης σε περίπτωση μελλοντικής ένοπλης επίθεσης, η οποία παραπέμπει στην πράξη στη λογική της συλλογικής ασφάλειας του άρθρου 5 του ΝΑΤΟ, χωρίς ωστόσο να συνιστά ρητή ένταξη της Ουκρανίας στη Συμμαχία.
«Ο λαός της Ουκρανίας αξίζει ένα ευημερούν, ανεξάρτητο και κυρίαρχο μέλλον, απαλλαγμένο από την απειλή ρωσικής επιθετικότητας, και ως μέρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Δεσμευόμαστε πλήρως να εργαστούμε από κοινού για μια συμφωνία που θα θέσει τέλος στον πόλεμο, διασφαλίζοντας μια διαρκή ειρήνη και προστατεύοντας τη μακροπρόθεσμη ασφάλεια και ενότητα του ευρωατλαντικού χώρου.
Καλούμε τη Ρωσία να σταματήσει αυτόν τον πόλεμο, συμφωνώντας άμεσα σε κατάπαυση του πυρός και συμμετέχοντας ουσιαστικά στην ειρηνευτική διαδικασία που έχει δρομολογήσει ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ» δήλωσε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα με ανάρτησή του στο Χ.
Υπογράφοντες – Μαζί και η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και Αντόνιο Κόστα
Την ανακοίνωση υιοθέτησαν ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν, ο πρόεδρος της Φινλανδίας Αλεξάντερ Στουμπ, ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν, ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς, η πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι, ο πρωθυπουργός της Ολλανδίας Ντικ Σχοφ, ο πρωθυπουργός της Νορβηγίας Γιόνας Γκαρ Στέρε, ο πρωθυπουργός της Πολωνίας Ντόναλντ Τουσκ, ο πρωθυπουργός της Σουηδίας Ουλφ Κρίστερσον και ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου Κιρ Στάρμερ.
Οι ηγέτες χαιρέτισαν τη σημαντική πρόοδο στις προσπάθειες του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ για την επίτευξη μιας δίκαιης και διαρκούς ειρήνης στην Ουκρανία, επισημαίνοντας τη στενή συνεργασία μεταξύ των ομάδων του προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι, του προέδρου Τραμπ και των ευρωπαϊκών θεσμών τις τελευταίες εβδομάδες.
Όπως αναφέρεται στη δήλωση, η σύγκλιση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Ουκρανίας και Ευρώπης θεωρείται καθοριστική για την επίτευξη μιας βιώσιμης ειρήνης που θα διασφαλίζει την ουκρανική κυριαρχία και την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Παράλληλα, οι ηγέτες υπογραμμίζουν ότι η ασφάλεια, η κυριαρχία και η ευημερία της Ουκρανίας αποτελούν βασικό πυλώνα της ευρύτερης ευρωατλαντικής ασφάλειας και ότι η χώρα δικαιούται ένα ανεξάρτητο και κυρίαρχο μέλλον, απαλλαγμένο από τον φόβο μελλοντικής ρωσικής επιθετικότητας.
Στο πλαίσιο αυτό, οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι Ευρωπαίοι εταίροι δεσμεύονται να κινηθούν από κοινού για την παροχή ισχυρών εγγυήσεων ασφάλειας και μέτρων οικονομικής στήριξης προς την Ουκρανία, στο πλαίσιο μιας συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου, οι οποίες αποτυπώνονται σε έξι βασικές δεσμεύσεις.
Το πλαίσιο
Παροχή διαρκούς και ουσιαστικής στήριξης προς την Ουκρανία για την οικοδόμηση των ενόπλων της δυνάμεων, οι οποίες θα πρέπει να διατηρούνται σε επίπεδο ειρηνικής περιόδου, ύψους 800.000, ώστε να είναι σε θέση να αποτρέπουν συγκρούσεις και να υπερασπίζονται το έδαφος της Ουκρανίας.
Συγκρότηση πολυεθνικής δύναμης για την Ουκρανία υπό ευρωπαϊκή ηγεσία, αποτελούμενης από συνεισφορές πρόθυμων κρατών στο πλαίσιο του Συνασπισμού των Προθύμων και με την υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών. Η δύναμη αυτή θα συνδράμει στην ανασυγκρότηση των ουκρανικών δυνάμεων, στην ασφάλεια του εναέριου χώρου της Ουκρανίας και στη διασφάλιση της ναυτικής ασφάλειας, μεταξύ άλλων μέσω επιχειρησιακής δράσης εντός της Ουκρανίας.
Θέσπιση μηχανισμού παρακολούθησης και επαλήθευσης της κατάπαυσης του πυρός υπό την ηγεσία των Ηνωμένων Πολιτειών, με διεθνή συμμετοχή, με σκοπό την παροχή έγκαιρης προειδοποίησης σε περίπτωση μελλοντικής επίθεσης, την απόδοση ευθυνών και την αντίδραση σε οποιεσδήποτε παραβιάσεις, καθώς και μηχανισμού αποτροπής συγκρούσεων, με στόχο τον συντονισμό ενεργειών αποκλιμάκωσης προς όφελος όλων των μερών.
Ανάληψη νομικά δεσμευτικής υποχρέωσης, υπό την επιφύλαξη των εθνικών διαδικασιών, για τη λήψη μέτρων αποκατάστασης της ειρήνης και της ασφάλειας σε περίπτωση μελλοντικής ένοπλης επίθεσης. Τα μέτρα αυτά δύνανται να περιλαμβάνουν τη χρήση ένοπλης δύναμης, την παροχή πληροφοριών και υλικοτεχνικής υποστήριξης, καθώς και οικονομικές και διπλωματικές ενέργειες.
Επένδυση στη μελλοντική ευημερία της Ουκρανίας, συμπεριλαμβανομένης της διάθεσης σημαντικών πόρων για την ανάκαμψη και την ανοικοδόμηση, της σύναψης αμοιβαία επωφελών εμπορικών συμφωνιών, καθώς και λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη η Ρωσία να αποζημιώσει την Ουκρανία για τις ζημίες που προκάλεσε. Στο πλαίσιο αυτό, τα ρωσικά κρατικά περιουσιακά στοιχεία στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν ακινητοποιηθεί.
Ισχυρή στήριξη της προσχώρησης της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Πολιτικές δεσμεύσεις, εδαφικά και όροι για μια διαρκή ειρήνη – «τίποτα δεν θεωρείται συμφωνημένο εάν δεν συμφωνηθούν όλα»
Στην ανακοίνωση τονίζεται επίσης ότι οι ηγέτες εκφράζουν τη στήριξή τους προς τον πρόεδρο της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι και δηλώνουν ότι θα υποστηρίξουν οποιεσδήποτε αποφάσεις λάβει τελικώς για συγκεκριμένα ουκρανικά ζητήματα.
Επαναβεβαιώνουν ότι τα διεθνή σύνορα δεν μπορούν να αλλάζουν διά της βίας και ότι οι αποφάσεις που αφορούν εδαφικά ζητήματα ανήκουν στον λαό της Ουκρανίας, αφού πρώτα τεθούν σε ισχύ αποτελεσματικές και ισχυρές εγγυήσεις ασφάλειας.
Παράλληλα, αναγνωρίζεται ότι ορισμένα ζητήματα θα χρειαστεί να επιλυθούν στα τελικά στάδια των διαπραγματεύσεων, ενώ υπογραμμίζεται ότι οι ηγέτες θα στηρίξουν τον πρόεδρο Ζελένσκι να συμβουλευτεί τον ουκρανικό λαό, εφόσον αυτό κριθεί αναγκαίο.
Επιπλέον, επισημαίνεται ότι, όπως σε κάθε συμφωνία, τίποτα δεν θεωρείται συμφωνημένο εάν δεν συμφωνηθούν όλα, και ότι όλα τα εμπλεκόμενα μέρη οφείλουν να εργαστούν εντατικά προς μια λύση που θα μπορούσε να διασφαλίσει ένα διαρκές τέλος στις εχθροπραξίες.
Οι ηγέτες καθιστούν επίσης σαφές ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα πρέπει να προστατεύει τη μακροπρόθεσμη ασφάλεια και ενότητα του ευρωατλαντικού χώρου, καθώς και τον ρόλο του ΝΑΤΟ στην παροχή ισχυρής αποτροπής. Διευκρινίζεται ότι οποιαδήποτε στοιχεία που αφορούν την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ θα συζητηθούν αντιστοίχως μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ και των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ.
Στην ανακοίνωση αναφέρεται ακόμη ότι πλέον εναπόκειται στη Ρωσία να επιδείξει τη βούλησή της να εργαστεί για μια διαρκή ειρήνη, αποδεχόμενη το ειρηνευτικό σχέδιο του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών και αποδεικνύοντας τη δέσμευσή της στον τερματισμό των εχθροπραξιών μέσω συμφωνίας για κατάπαυση του πυρός. Οι ηγέτες συμφωνούν ότι θα συνεχίσουν να αυξάνουν την πίεση προς τη Ρωσία, προκειμένου να οδηγηθεί η Μόσχα σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις.
Τέλος, δηλώνεται η κοινή δέσμευση για ταχεία περαιτέρω πρόοδο τις προσεχείς ημέρες και εβδομάδες, με στόχο την από κοινού ολοκλήρωση και έγκριση μιας συμφωνίας για διαρκή ειρήνη. Οι ηγέτες επαναβεβαιώνουν την ισχυρή τους στήριξη προς τον πρόεδρο Ζελένσκι και τον λαό της Ουκρανίας στον αγώνα τους κατά της παράνομης ρωσικής εισβολής και για την επίτευξη μιας δίκαιης και διαρκούς ειρήνης.
Η δήλωση, επισημαίνεται, παραμένει ανοικτή για την προσχώρηση και άλλων χωρών.
